Regels AFM helpen doorstroming woningmarkt om zeep

Aan de ene kant storten we ons vol op TikTok omdat onze marketinggoeroes roepen dat daar de doelgroep van de toekomst te vinden is en we moeten boeien, binden, verrassen en verleiden. Maar aan de andere kant zien we dat mogelijkheden voor starters afnemen (door vele invloeden) en dat we straks dus mogelijk een enorme schare geboeide volgers hebben, maar ze niks te bieden hebben om ze mee te verleiden.

Gezond verstand

In 2022 schreven we al een keer een blog over het niet-financierbaar zijn van senioren met een beperkt pensioeninkomen. Dit is feitelijk editie twee waarbij het ongeloof nog veel groter is en het geval nog eens extra schrijnend. Dat de AFM regels opstelt waar banken zich aan moeten houden om overfinanciering te voorkomen, dat is begrijpelijk & verstandig. Een stukje regulering om de commerciële expansiedrift van banken in te tomen kan geen kwaad. Maar het gaat mank op het moment dat er van een regel niet afgeweken kan worden als iedereen met z’n gezonde verstand kan bevroeden dat dit anders zou moeten/kunnen.

Senioren zitten vast in hun huis

De casus van Eva en Lesly (namen zijn gefingeerd) zit als volgt in elkaar:
Beiden naderen de AOW leeftijd maar Lesly is een ondernemer pur sang. Al zijn hele leven onderneemt hij, is zeer succesvol en zal dat nog vele jaren, ook na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd blijven doen. De bank kan daar niet op bouwen en dus kijken ze naar het pensioeninkomen. Bij veel ondernemers zit hun pensioen in het bedrijf én (in mindere mate) in het huis en datzelfde geldt voor Lesly. Dus op basis van het pensioeninkomen (of eigenlijk de AOW) kunnen Eva en Lesly een hypotheek krijgen van 70.000 euro.

Regeltjes helpen doorstroming woningmarkt om zeep

Ai, dat is niet genoeg voor de gelijkvloerse patiobungalow (495.000 euro k.k.) die ze op het oog hebben en die hard nodig is omdat Eva door artrose en versleten knieën steeds slechter ter been wordt. Ze kan eigenlijk niet meer traplopen en dus zou deze woning uitkomst bieden.

Nu hebben Eva en Lesly al meer dan 15 jaar een grote vrijstaande woning in Rotterdam in eigendom. De waarde is circa 800.000 euro waarde. De hypotheek van 550.000 euro betalen zij al ettelijke jaren zonder problemen. Nu zouden zij, voor de aankoop van de nieuwe woning, heel graag de overwaarde inzetten. Dat zou inhouden dat zij in de nieuwe situatie een hypotheek van ongeveer 250.000 euro zouden overhouden; minder dan de helft van de huidige hypotheek. Maar teveel ten opzicht van hun leencapaciteit. De deal gaat niet door en Eva gaat dan maar investeren in een traplift in een véél te groot huis, waar een heel gezin zou kunnen wonen.

GEK

Maar gek toch? We vinden het blijkbaar prima om een iemands bestaande (meer risicovolle) situatie te laten bestaan, omdat de regeltjes het alternatief uitsluiten, in plaats van mogelijkheden te bieden voor de financieel én fysiek verstandigere keuze voor de nieuwe woning. Het lijkt toch héél logisch dat de risico-exposure voor de bank per saldo lager is in de nieuwe situatie? En toch… ‘computer says no’! Ik kan er met mijn hoofd niet bij. Los van het feit dat ik dit fantastische stel al meer dan 10 jaar ken en me heel goed kan voorstellen dat deze stap voor hen noodzakelijk is, geeft het iets aan over de rücksichlose regeldrift in Nederland. Ik kan me een vraag herinneren van een recent gepensioneerde voetbalcoach: “Ben ik nou zo slim of ben jij zo dom?” Het zou wel helpen als ik zou weten aan wie ik die vraag zou kunnen stellen… ideeën?

Nog even een PS:
Overstappen naar een andere bank (zelfs al zou die de mogelijkheden wel kunnen bieden) is eigenlijk geen optie als je nog 18 jaar rentevast bent tegen 2%.